İşveren Ücret Artışı Yapmak Zorunda Mıdır?

İşçinin Ücretine Zam Yapılmazsa Ne Olur?

Ücret artışı konusu, günümüzde hizmet türlerinin çeşitlenmesi ve iş hayatının gelişmesi neticesinde sıkça karşılaşılan bir sorun haline gelmiştir.

Ücret, bir iş sözleşmesinin en temel iki unsurundan biridir. İşçi için ücret almak, işveren için de işin görülmesi iş sözleşmesinin temelindeki ilişkinin asıl nedenidir. İşverenin iş sözleşmesi ile zam yapmayı taahhüt etmemiş olması nedeniyle zam yapma zorunluluğu olmaması her ne kadar hayatın gerçeklerine uygun olmasa da, bu konuda istisnai durumlar haricinde işçi lehine bir yorumda bulunma olanağı yoktur.

Özellikle sürekli olarak enflasyon baskısı altında olan ve insanların alım gücünün her geçen gün azaldığı ülkelerde işçinin ücretine zam yapılması mecburiyeti olmaması, fikri ve bedeni emeğini ortaya koyan işçilerin aleyhine bir durum yaratmaktadır. Oysa işçi kanunen haftalık 45 saat aynı performansla çalışmaya devam etmek zorunda, ancak ücreti artmamasına rağmen gıda, ulaşım, barınma, eğitim ve sağlık gibi zorunlu harcamalara sürekli zam yapılmaktadır. Bu durumun adaletsiz olduğu tartışmasızdır. Bu nedenle iş sözleşmesi kurulurken uygulanacak zam konusunun iş sözleşmesinde yer alması büyük önem taşımaktadır. Bu zam oranı yüzde olarak belirlenebileceği gibi, devletin resmi makamları tarafından tespit edilen enflasyon, asgari ücret zammı, tefe-tüfe gibi değerlere atıfta bulunarak da belirlenebilir.

Sözleşmede ücret artışı konusunun belirtilmemiş olması:

İş sözleşmesinde işçinin ücretine zam yapılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmaması halinde, işçi zam yapılmadığından bahisle iş akdini haklı nedenle feshedemez. Yargıtay içtihatları da bu doğrultuda olup, ücret zammı talebinin kabul edilmemesinin işçiye haklı nedenle fesih imkanı vermeyeceği istikrarlı bir görüş olarak benimsenmektedir.

İşçilerin tamamına zam yapılıp, yalnızca bir ya da diğerine oranla az sayıda işçiye zam yapılmaması halinde işçinin haklı nedenle fesih hakkı vardır. Yargıtay içtihatlarında da istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere işveren bu noktada eşit işlem ilkesine uygun davranmalıdır. Aksi taktirde her olayın objektif özelliğine göre işçinin haklı fesih imkanından bahsetmek gündeme gelecektir.

İş sözleşmesinde ücret artışı yapılacağının belirtilmesi:

İş sözleşmesinde işveren işçiye zam taahhüdünde bulunmuş ise, işçinin ücretine zam yapılmaması işçi açısından haklı nedenle fesih sebebi olacaktır. Zira zam taahhüdü ile bir sonraki sözleşme döneminden itibaren işçinin ücreti zamlı ödenmek zorunda olup, işçiye zam uygulanmaması işçinin ücretinin ödenmediği anlamına gelecektir. Bu da İş Kanunu md. 24 gereği işçiye derhal fesih hakkı tanıyan bir durum yaratmaktadır.

Asgari ücretle çalışan işçinin durumu:

İşçinin asgari ücret ile çalışmaya başlaması halinde sözleşme döneminden bağımsız olarak; asgari ücretin kamu idaresi tarafından arttırılması halinde işçiye o aydan itibaren yürürlükte olan zamlı asgari ücret ödenir. İşçinin 2017 Aralık ayında işe başladığını düşünürsek, işçiye ilk ay için yasal asgari ücret olan net 1.404,06 TL ödenecektir. 2018 Şubat ayında ise işçiye yasal asgari ücret olan net 1.603,12 TL ödenmelidir. Zira yasal asgari ücret kanunen belirlenmiş olan en düşük ücret olup, işçinin bu ücret altında çalıştırılması yasaktır.

İşveren işçilerin ücretlerine zam yaparken keyfi bir şekilde hareket edemez ancak  işyerindeki farklı departmanlara farklı zam uygulaması yapılması mümkündür. Ancak bu hususun da muhtemel bir yargı denetimine tabi olacağı kuşkusuzdur. Bu nedenle farklı departmanlara farklı oranlarda uygulanacak zammın, objektif kriterlerle birlikte belirlenmesi ve eşit işlem ilkesine aykırılık yaratmadan ölçülü bir şekilde uygulanması gerekmektedir.

Ücret artışı konusunda yargılamada karşılaşılan en temel uyuşmazlıktarın başında aynı departman için farklı oranlarda zam yapılması veya bazı işçilere zam yapılırken bazı işçilere hiç zam yapılmamasıdır. Ücret artışı konusu işverenin yönetim yetkisi altında işçinin performansına göre belirleyeceği bir husustur. Ancak bu belirleme esnasında eşit işlem ve ayrımcılık yasağı ilkelerine oldukça dikkat etmek gerekir.

Her işçinin içinde bulunduğu koşullara ve sözleşme şartlarına göre zam konusu değişiklik gösterebilir. Zam yapılmaması nedeniyle haklı olduğundan bahisle iş akdini feshederek mağdur olan işçi sayısı bir hayli fazladır. Bu nedenle işçinin konunun uzmanı bir hukukçudan yardım alarak hareket etmesi büyük önem taşımaktadır.


Av. Burak Eğri

“İşveren Ücret Artışı Yapmak Zorunda Mıdır?” için 40 yorum

  1. Merhaba is sozlesmemde zam orani dolayli veya dogrudan belirtilmedi fakat isveren ayni statude çalışanların bir kısmına zam yaparken diğerlerine ise devletin yapmis oldugu asgari ücret zammini one surerek zam yapmamistir. Bu durumda yasal hakkım bulunmakta mıdır saygılarımla

    1. Merhaba,
      İş sözleşmenizde ya da eki olarak değerlendirilebilecek bir belgede işverenin zam yapma yükümlülüğü belirlenmemiş ise zam yapmak zorunda değildir.

    2. Vardiyalı bir fabrikada 15 yıldır çalışıyorum yeni gelen müdürüm bi türlü beni benimsemedi amirlikten takım liderliği pozisyonuna gelen kişininde desteğini alarak hep baskıcı yıldırma politikası şeklinde davranıyor diğer vardiya amirlerinin hatası göz ardı edilirken benim hatalarım büyütülüyor kendimi haklayamıyorum vardiya amiri konumundayken takım liderinin bilgisi dahilinde onunda hatası olan bi hatayı benim üzerime yıkarak savunmamı alındı onu bahane ederek amirlikten bi altpozisyona verildim ayrıca bütün fabrika çalışanlarına enflasyon üzerinden yüzde 27lere varan zam yapıldı bir tek bana yapılmadı zam bu kabul edilebilir mi.

      1. Tüm fabrikaya zam yapılıp size yapılmaması ayrımcılık olarak görülebilir. İşverenin mobbing sayılabilecek hareketleri mevcut ise sözleşmenizi haklı nedenle feshederek tazminat talep edebilirsiniz. Ancak yine de bir avukat ile görüşmeden hareket etmenizi tavsiye etmem.

    3. Merhaba, Tesis yonetim firmasına baglı olarak sıte yonetımınde calısmaktayız site ve yonetım fırması arasında yapılan sozlesmeye gore tefe_tufe oranında 2019 mayıs ayında zam yapılması gerekıyodu 2019,ocak ayında asgerı ucretıne gelen zam farkını asgerı ucretlıler için farklarını aldılar, bıze ıse 2019mayıs ayında yapılacagını soyledıler ancak agustos ayına geldık hala zam farkı alamadık tesıs yonetım fırması zam yapmadıgı ıscıler ıcın siteye 2019 mayıs ayından ıtıbaren faturaları zamlı kesmektedır, yanı tefetufe zammı yaparak fatura kesılmektedır. Bız ıscıler ıse 20aydır zamsız calısıyoruz konuyla ılgılı degerlı yorumlarınızı rica ederim, sımdıden tesekkurler….

      1. Merhaba, sözleşmeye göre zamlı ödenmesi gereken ücretiniz eksik ödenmiş. Bu durumda iş akdini haklı nedenle feshedip alacak talepli dava açabilirsiniz. Ya da işe devam edip eksik ödenen kısımları icra/dava konusu edebilirsiniz. Bu konuda bir avukatta yardım almanızı tavsiye ederiz.

  2. Merhaba
    3 vardiyalı işyeride çalışmaktayım. Evimde ( iş yerindeki calısma ortamım tempolu ve stresli ) beyin kanaması geçirip tedavi olduktan sonra tekrar iş yerime çalışmaya döndükten sonra,iş yeri dr.ları iş güvenliği ve insan kaynakları uzman heyetinin çalışmama kısıt koyarak başlıca vardiyalı çalışamaz operasyon elemanı değildir diyerek bölümüme bilgi vermistir. Bölümde her ne kadar operasyon tam olarak dahil olmasamda mesai saatlerim icerisinde ofis işleri dahil ne iş verilirse yapmaktayım. Maaş zammım bana iletildiğinde benimle aynı gun işe giren diger çalısan ile benim maaşım arasında %20 gibi bir fark oluştu.sadece açiklanan enflasyon kadar zam aldım diyebilirim. Bunun nasıl bir izahı vardır kanunen bilgi verebilirseniz çok memnun olurum. Simdiden teşekkürler.

    1. Merhaba,
      İş sözleşmenizde işveren tarafından ücretinize zam yapılacağı taahhüt edilmemiş ise işverenin zam yapma yükümlülüğü yoktur. Enflasyon oranında zam yapıldığını, ancak diğer işçilere daha yüksek oranda zam yapıldığını belirtmişsiniz. İşverenin, işçilerin performansına göre işçilere farklı oranlarda zam yapması mümkündür. Ancak bu farklılığın dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik,siyasal düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerden kaynaklanıyor ise işverenin eşit davranma ilkesini ihlal ettiğinden bahsedilebilir. Böyle bir durumda işçinin haklı nedenle fesih hakkı bulunmaktadır ve bu işçiye kıdem tazminatı ile diğer işçilik hakları ödenmelidir.

  3. Merhabalar,
    17 aydır çalıştığım işyerimin başka bir İlçeye taşınması ile ulaşım problemi yaşıyorum.Bu haklı fesih nedeni olabilirmi?
    Birde iş anlşmamız 6 ayda bir zam şeklindeydi 17 aydır bir kez maaşıma zam yapıldı.Dün zam konusunu gündeme getirdim.Fakat böyle birşeyin söz knusu olmadığını.Yeni yıla kadar beklemem gerektiğini işverenim söyledi.
    Yukarıda bahsettiğim nedenler ile haklı fesih yapılabilirmi?Tazminat istemiyorum.Sadece 14 yıllık SSK prim ödenmişliğim var.İşsizlik maaşımın yanmasını istemiyorum.Bunun için ne yapabilirim nasıl bir yol izleyebilirim

  4. Merhaba
    Öncelikle çalıştığım yere girdiğimde sözleşme falan yapılmadı asgari ücretle çalışmaya başladım yaklaşık 2.5 yıl oluyor.
    Şuana kadar 1604 tl asgari ücret ve + 250 tl yemek parası almaktaydım
    Şimdi asgari ücret 2020 tl olduğuna göre işverenin zam yapmama gibi bi lüksü olabilirmi
    Veya bana işine geliyorsa çalış işine gelmiyorsa çık dediği taktirde tazminat hakkım oluyormu
    Yardımcı olursanız çok sevinirim, Teşekkürler..

    1. Merhaba, asgari ücret işverenin vermek zorunda olduğu en düşük ücreti ifade etmektedir. Bu nedenle 1604 TL olan ücretiniz 2019 yılında en az 2.020 TL olacaktır. İşverenin daha az ücret vermek gibi bir hakkı yoktur. Ücretin eksik ödenmesi işçi için haklı fesih nedenidir.

      1. Peki bahsettiğim yemek parasını kesme şansları varmı yada ikisini bir maaş diyerekten 2020tl olarak verme şansları

  5. Peki yukarıda bahsettiğim yemek parasını kesme şansları varmı yada ikisini bir maaş diyerekten 2020tl olarak verme şansları

  6. Selamün aleyküm. Özel sektörde otelde çalışıyorum. Maaş olarak 2500 TL ile sözde anlaşma yaptık ve sigortalı olarak çalışıyorum. Asgari ücrete gelen zam bize yansımak zorunda mıdır? Bizlere zam yapılmalı mıdır? Ne kadar yapılmalıdır, yapılacak ise?

    1. İş sözleşmenizde yıllık zam yapılacağına ilişkin bir hüküm yoksa asgari ücrete zam gelmesi nedeniyle size zam yapılmayacaktır. Bu konuda işverenin inisiyatifi önem kazanır.

  7. asgari ucretlisinden devletin en ust mevkiine kadar 100de 26 zam yapiliyorken işcilerin hakki neden yeniyor. bize 100 200 lira gibi komik rakamlarla gelmeleri hakmi ? benim gibi iscilerin haklari neler hep niz haksiz oluyoruz bu konularda.

  8. Merhaba is sozlesmesinde zam orani ile ilgili bir durum yazmiyor.Yanliz ise giriste sunulan bir teklif bulunuyor orda her sene enflasyon oranina gore zam yapilcagi yaziyor bu durumda zam yapilmamasi durumununda ne yapabilirim.

    1. Size sunulmuş olan teklif metninin incelenmesi gerekir. Sözleşme eki olarak değerlendirilebilen bir belge ise zamma hak kazanmanız gerektiğini düşünüyorum.

  9. Merhabalar ben özel bir şirkette sözleşme imzalamadan işe başladım ve 4 senedir aynı yerdeyim Yeni yılla beraber sözleşme olmamasına rağmen şirket genelinde herkese farklı oranlarda zamanlar yapıldı ve bizlere performansa göre yapıldığı söyledi ve bir yılı dolu dolu çok sıkı geçirerek çalişmama rağmen eski eleman yeni elaman kavramından yola çıkarak bana %5 az zam yapmışlar ve eski elemanlar benden daha az çalişip sene boyunca yatan Kişiler 6 eski elemandan sadece 2 kişi adam akıllı çalişiyor bu durumda fesih konusunda bir hakkım varmı bütün tazmınat haklarımı alabilirmiyim

  10. Merhabalar ben 2018 in eylul ayinda 2100 lira ile işe basladim herhangi bir is sozlesmemiz yok direk basladik ve sorum su isverenim size zammi haziran da yapacagiz bu uygulama dogrumu

  11. Merha ben 1680+agi alıyordum toplam 1820 tl peki asgari2020tl oldu ben şimdi2020tl+agimi alırım yoksa sade 2020tl mi alırım teşekürler

      1. 4 senedir çalıştığım halde asgarinin üstünde alıyordum ve şimdi asgari 2020 oldu ve ben şuan bu maaşı alıyorum haksızlık değilim fabrikamız herkese zam yaptı ben ve bazı kişilere sendikalıyız diye zam yapmamıştır şikayet etme hakkım varmıdır yani ben asgarinin üstünde alıyordum busene asgari alıyorum saçma değilimi CEVAPLARSANIZ sevinirim teşekkürler

        1. Merhaba 6 yıldır bir şirkette çalışıyorum garson olarak başladım asgari ücretkeşuan aşçı yardımcısıyım yemek yapıyorum ekstra bir zam yapmıyorlar iş yüküm çok artı bu tüm haklarımı almak için haklı bir sebep mi

  12. Merhaba, 2017 haziran ayında 1.800tl ile işe başladım. iş görüşmesinde 2 ay sonra zam yapılacağını belirttiler fakat yapılmadı. 2018 ocak ayında diğer personellere zam yapılırken bana hiç yapılmadı. Şuan(2019) asgari ücret 1829tl oldu. İşe başladığımda asgari ücretten fazla alıyorken şuan asgari ücretin altında kaldı. Bu durumda nasıl bir yol izlemem gerekiyor.
    Sözleşmede imzalatmadılar. Genel haklarımı da açıkcası bilmiyorum yardımcı olursanız sevinirim. Zam teklif etmek istiyorum yüzde kaç oranında istemem gerekiyor?

    1. Merhaba, 2019 yılında asgari ücret 2.020 L olarak belirlenmiştir. Bu tutarın altında ödeme almanız halinde sözleşmenizi tek taraflı feshederek işçilik alacaklarınızı talep edebilirsiniz.

  13. Özel sektörde yaklaşık 10 yıldır beyaz yaka pozisyonun da çalışıyorum.Fakat devletin belirlediği %20.3 enflasyon oranında tüm iş arkadaşlarıma bu miktar yapılırken sadece bana %8.5 enflasyon zammı yapıldı ve ben bu duruma çok içerledim.Ve bunun nedenini sorduğumda biz oyle uygun gördük cevabını aldım.Benim haklarım var mı?Yoksa bu haksızlığa boyun mu eğmeliyim.Yardımcı olursanız çok sevinirim. Teşekkür ederim.

  14. Merhaba çalıştığım firma da sevkiyat sorumlusu olarak çalışıyorum maaşım asgari ücret üstünde idi anlaşmamız o şekildeydi 2019 asgari ücrete yapılan zam yuksek olunca asgari ücret benim maaş miktarımı geçti ve şu an iş yeri bana asgari ücret maaş veriyor ve iş veren bundan sonra asgari ücrete çalışacağımı söyledi işine gelmesse gidebilirsin dedi bu durumu kabul etmedim bu durumda haklarım nedir haklı olarak tek taraflı sözleşmeli fesih edebilirmiyim. Saygılar

    1. Özel bir kurumda 2017 ekim ayında 1800₺ maaşla işe başladım. 2018 ekim ayında senem dolduğu halde zam yapılmadı, yılbaşını beklemem gerektiğini, yılbaşında 2 zam birden yapılacağı belirtildi. 2019 ocak ayında asgari ücret 2020₺ olması halinde bana maaşımın 2150₺ olduğu söylendi. Ben 15 ay boyunca aynı maaşla çalıştım ve yaptıkları zam haklımı sizce? Bana sene zammım yapılmamış oldu. Nasıl bir yol izlemeliyim?

  15. Merhaba aynı iş yerinde 11 sene calışmaktayım. Hersene birinci ayı zamlı çalışmaktayız.Asgari ucretten farklı alıyorum. Patronlar zam yok diyor. Devletin vermiş olduğu asgari ücretli lere zam verilecek yani 1604 TL alan 2020 alacak. Asgari ucretten farklı alan vasıflı elamanlara ( 2100-2250) TL gibi maaşla çalışana zam yok diyor. Bu durumda ne yapmam lazım. Aynı zamanda zam vermiyor ama arsa üstüne arsa alıp servet üstüne servet k atıyorlar.ozamanlarda bize fazla para vermiyorlar.bunun haricinde bankaya yatırılan paranın haricinde elden para verip devletten vergi kaçırıyorlar.Primimiz düşük yatıyor. Ama patronlar tarafından alınan tedbirler tarafından ISPARTA EDEMİYORUM VE DELİL olmadığı içinde elimden hiç bişey gelmiyor ve kedi görevli olduğum iş görevim dışında her işini yaptırıyor. Yani kısacası haklı bir şekilde çıkışımı alıp ayrılmak istiyorum. YARDIMCI OLURSANIZ SEVİNİRİM. Sigorta girişim ( 28.03.2008 )

  16. Merhaba ben özel sektörde sendikalı bir işyerinde takım lideri olarak çalışıyorum sendikamız yıllık %5+7 olmak üzere yılda 2 defa zam sözleşmemiz var 2019 yıl sonuna kadar fakat işverenimiz beyaz yaka ve 500işçi arkadaşımıza %15-30 civarında zam vererek takım lideri,kalite kontrol,depo ve bakım elemanlarına saat ücretimizin 13₺ ve üzerinde olduğunu bahane edip 40-50 civarında arkadaşıma sözleşme zammı olan %7 zam yapıp bizleden daha alt pozisyondaki arkadaşlarımıza %15-20-30 gibi zamlar yapmıştır bu durum bizim moralimizi ve çalışma dengemizi bozdu işverenin böyle bir hakkı varmı aynı sözleşmeye tabi olduğumuz halde bizede aynı yüzdelik diliminde zam yapmaması doğrumudur teşekkürler

  17. Özel bir kurumda 2017 ekim ayında 1800₺ maaşla işe başladım. 2018 ekim ayında senem dolduğu halde zam yapılmadı, yılbaşını beklemem gerektiğini, yılbaşında 2 zam birden yapılacağı belirtildi. 2019 ocak ayında asgari ücret 2020₺ olması halinde bana maaşımın 2150₺ olduğu söylendi. Ben 15 ay boyunca aynı maaşla çalıştım ve yaptıkları zam haklımı sizce? Bana sene zammım yapılmamış oldu. Nasıl bir yol izlemeliyim?

  18. Merhaba, maaşımın bir kısmının bankaya yatırılıp maaşımın asgari ücret gösterilmesi haklı fesih sebebimidir?

  19. Merhaba, özel bir şirkkette 6 yıldır çalışıyorum, her yıl düzenli şekilde ücret zammı alırken bu sene yöneticimle anlaşamadığından dolayı sadece bana zam yapılmadı (sözleşmemde maaş zammı yapılacağı belirtilmemiş) ve açıkça sana zam yapmayacağız şeklinde açıklama yapıldı. Bu durum karşısında ne yapmam gerekiyor?

  20. Merhaba ben Mart ortalarinda zam aldım. Bir hafta önce de istifa ettim. Her konuda bana zorluk çıkardı şirketim. Bu durumda ocak, Şubat, Martin zam farklarını da ödemeyi reddetme hakları varmı? Çalıştığım bir sene içerisinde sigortami da eksik yatirdilar. Zam farkimi vermedikleri durumda benim iddia edebileceğim haklarim neler olabilir? Sigortayı mesela nasıl ispat edebilirim?

Avukata Sor

Diğer okurlarımızın da faydalanması amacıyla sorunuz bu sayfada yayımlanacaktır. İletişim bilgileriniz gizli tutulacaktır.

Sorunuzla ilgili ek bilgi almak veya bilgi vermek için size ulaşabiliriz. Telefon numaranız gizli tutulacaktır.